Vào tuần cuối của năm học,thầy York dạy môn Khoa học triệu tập 20 học sinh lớp tôi lại để chào tạm biệt cuối năm.
Chúng
tôi ngồi im lặng khi thầy vào lớp. Trông thầy vẫn như mọi khi với chiếc
nơ nhỏ và cặp kính gọng sừng. Sau khi nói vài lời, thầy đưa mỗi đứa
chúng tôi mỗi đứa một hộp nhỏ màu trắng: “Bên trong – thầy nói – các em
sẽ thấy một cánh hoa bạc có đính hạt ngọc trai ở giữa. Hạt ngọc đó tượng
trưng cho tiềm lực của các em, là
thứ mà các em cần trong bước đường tương lai. Bởi vì cát khi nằm trong
vỏ trai sẽ biến thành hạt ngọc có giá trị rất lớn, và vì thế, mỗi em
đang nắm trong tay hạt giống ươm mầm cho các giá trị tiềm tàng”….
Tôi
cắn chặt môi để ngăn những giọt nước mắt sắp trào. Lời của thầy có ý
nghĩa biết bao, nhưng với tôi, tất cả đã quá muộn, từ khi tôi biết mình
mang thai. Tất cả đã kết thúc…. Giấc mơ của tôi và của mẹ tôi đã tan
thành mây khói bởi tôi đã làm hỏng cuộc đời sinh viên của mình trong
giây phút yếu lòng….
Làm
sao tôi có thể quên được sự hy sinh vô biên của mẹ với lòng mong mỏi
duy nhất là tôi lấy được mảnh bằng đại học. Mỗi tuần mẹ chắt chiu gửi
chút tiền cho chị Marianne và tôi. Đại học, chỉ có đại học là con đường
giúp chúng tôi thoát khỏi cuộc sống nghèo khổ của những người đào mỏ ở
quê nhà Pennsylvania – mẹ tôi thường nói như vậy. Ký ức tuổi thơ khốn
khó vẫn in đậm trong tâm trí tôi… Khi tôi ba tuổi, cha tôi đã phải vào
dưỡng trí viện vì bệnh lao phổi. Rồi vài năm sau, cha tôi xuất viện,
sống vật vờ không làm được gì. Mọi lo toan trong gia đình đều trông cậy
vào đồng lương ít ỏi của mẹ. Từ những nỗi thống khổ, một giấc mơ đã nảy
sinh trong tâm trí mẹ: chị Marianne và tôi nhất định phải vào được đại
học… Và bây giờ… Thay vì sự tự hào, tôi mang về gia đình sự nhục nhã.
Tôi
và Dan cưới nhau, rồi Dan tiếp tục học đại học, còn tôi phải nghỉ.
Trước khi Dan tốt nghiệp tôi cho ra đời đứa con thứ hai. Sau đó, Dan
nhập ngũ, tôi theo chồng dọn đến hết căn cứ này sang căn cứ khác. Đứa
con thứ ba lại ra đời. Bảy năm sau, Dan xuất ngũ, kiếm được việc nhưng
không đủ nuôi sống cả nhà nên tôi phải đi làm thêm phụ chồng. Làm đủ thứ
nghề, tâm trí như cuồng lên với vô số nỗi lo toan. Đến lúc tôi lấy hạt
ngọc ra ngắm nghía, lòng tự nhủ khi nhớ đến lời thầy York. Một đêm, tôi
trằn trọc khi nghĩ đến việc trở lại giảng đường, nhưng “mình đã 35 tuổi
rồi còn gì….”
Mẹ
hẳn đoán được những dằn vặt mà tôi đang chịu đựng bởi một hôm bà gọi
điện:”Con có nhớ số tiền mà mẹ dành dụm cho con không? Nay vẫn còn
nguyên đấy”. Tôi thẫn thờ nhìn chăm chăm vào chiếc ống nghe…. 17 năm rồi
mà mẹ vẫn còn nuôi giấc mơ đó…. Cuối cùng 6 tháng sau, tôi ghi danh vào
trường đại học gần nhà, học lớp Sư Phạm. Nỗi gian khổ trở nên nặng nề
hơn tôi tưởng. Vừa phải lo chuyện gia đình, vừa phải cố gắng hết sức
trong một lớp mà sinh viên không bằng nửa tuổi tôi với sức bật nhanh
nhạy.
Một
ngày tháng năm, sau khi tan học (vào giai đoạn năm nhất) tôi về nhà bật
khóc, hoang mang không biết liệu lần này có theo hết chương trình đại
học không. Đứa con gái đầu lòng đang chuẩn bị vào đại học vào đầu mùa
thu này. Ngân sách gia đình eo hẹp. Chi tiêu cho việc học của hai đứa kế
ngày càng tốn kém…. Vài ngày sau đó, tôi tình cờ gặp vợ thầy York ở
phòng mạch nha sĩ. Tôi kể với cô chuyện hạt ngọc và chuyện cố gắng trở
lại giảng đường, nhưng gặp phải vô vàn khó khăn…
“Tôi
hiểu – cô York nói – thầy cũng bắt đầu vào đại học ở tuổi 50”. Tôi lắng
nghe, ngạc nhiên, nhất là khi cô kể về những nỗi khốn khổ mà thầy York
chịu đựng khi quyết tâm theo đuổi đại học. Câu chuyện về thầy York khiến
tôi trở nên mạnh mẽ và cứng rắn. Tôi theo nốt ba năm đại học còn lại…
Sau
khi tốt nghiệp tôi dạy anh ngữ tại một trường trung học tại địa phương.
Chính những năm tháng khốn khó đã cho tôi kinh nghiệm sống quý giá và
phương pháp học cụ thể. Tôi đem sự hiểu biết đó vào lớp… Cuối năm thầy
hiệu trưởng báo một tin làm tôi hết sức bất ngờ: tôi được đề cử vào danh
sách các giáo viên dạy giỏi nhất tranh giải cấp quốc gia. Trong tờ
tường trình, tôi kể lại câu chuyện hạt ngọc của thầy York đã ảnh hưởng
đến tôi thế nào…. Vào một ngày tháng chín, tôi nhận được danh hiệu cao
quý đó.
Thật
thú vị là sau đó tôi và thầy York được báo chí mời phỏng vấn. Tôi gặp
lại thầy, xúc động khi nghe thầy nói thầy sẽ nghỉ hưu vào năm tới. Thầy
còn kể rằng ngày trước đã có lúc thầy nghĩ đến việc nghỉ học vì “tôi
không tin vào tương lai, không tin vào chính mình…”. Tôi hỏi thầy có
phải khi đưa hạt ngọc thầy cũng không tin vào 20 đứa sinh viên lớp tôi.
Thầy trả lời: “Không thầy đã xem 20 người với các đức tính như là những
hạt ngọc giá trị”.